son eklenenler

Aydın Boysan'ın kaleminden Neyzen Tevfik*


1930'lu 40'lı yıllardı. Beyazıt kahvelerine görünüşü çok de­ğişik ve ilginç bir adam gelirdi. Yukarıdan aşağı son derece bol giysiler içinde hırpani kılıklı bir kişiydi. Aklımda hala kahve­ rengi kalmış olan o adam ve giysi tomarının üstüne, saksıdan fırlamış fesleğen gibi bir kafa otururdu. Ap-ak saçlarıyla.
Tamdık-tanımadık ayırdetmez, herkesle konuşurdu. Her­ kes de onunla konuşurdu. Gündüz-gece ayırdetmeden, binde bir bile olsa yaptığı iş, koynundan ney'ini çıkarıp çalmaya baş­lamaktı. İşte o zaman herkes susar, çıt çıkmaz, ney dinlenirdi.

Neyzen Tevfik'ti bu adam.

Arkadaşım Rahmi'nin nikah tanığı oldu, düğününde bu­ lundu. Ama kimse ondan, ney çalmasını istemedi. O, isterse ça­lardı.

Neyzen Tevfik Kolaylı (1879-1953), hem Mevlevi, hem Bek­ taşi'ydi. Kendini şöyle anlatırdı:
"Mey'de Bektaşi göründüm, Ney'de oldum Mevlevi Meşrebim Molla-yı Rumi, mezhebim Bektaşi'dir."

Paraya-pula, kılık-kıyafete hiç önem vermezdi. Önemsedi­ ği tek dünya nimeti, üzümden üretilenlerdi.
Dr. Fahri Celal, Neyzen'i şöyle anlatırdı: ''Başıboş olduğu zaman, pek halden anlar, nazik ve zarifti. Yani içmediği zaman demek istiyorum. Zaten devresi gelmeden, kimse bir tek kadeh içiremezdi."

 Neyzen bazan içkiye, aylarca süren aralar verir, ağzına damla içki almazdı. Bu sıralarda 50-60 yıl öncesinin anılarını bi­ le, en küçük ayrıntılarına kadar anlatabiliyordu. Bu ara verıne­ lerin birinde, dokuz ay içmemişti. Ama bu sırada odasında bir şişe rakı ile bir şişe bira bulundurmuştu.
Demlenmiş günlerinin birinde, Neyzen'e bir dostu soru­ yor: "Hayatından memnun musun?" diye... O da anlatıyor:

"Çok memnunum... Çünkü dünya dönüyor, ben de dönü­ yorum. Ahenk içinde gidiyoruz..."

Neyzen'in yergileri, acımasızdı. Ağır sözcükler kullanmak­ta, yerlerin dibine geçiren yakıştırmalar yapmakta, sınır tanı­mazdı. Sanılması olasıydı ki bu vuruşlar, biraz daha insaflı ol­ malıydı... Ancak öte yandan, yergisiyle batırdığı insanlar akla gelince, Neyzen'e yine hak verilirdi.

Neyzen Tevfik'in müstesna ve görkemli ney müziğinden, ne yazık ki yapılabilmiş kapsamlı ve düzenli kayıt yok! Yergile­ ri bir derece toplanabilmiş. Sanırım yitip gidenler, kalanlardan çok fazladır.
Yobazlığa, din-mezhep ayrımcılığına, çıkarcılığa, haksızlık­ lara karşıydı. İnanç özgürlüğünü savunurdu. Eşrefin çıkardığı Deccal dergisi'nde Abdülhamit ll'yi hicvettiği için, Mısır'da ol­duğu sırada, gıyaben idama bile mahkum edilmişti.

Neyzen'in keyifle anlattığı anıları arasında, I. Dünya Savaşı sırasında aldığı bir armağan vardı.
O yıllarda yiyecek zaten çok kıt ama, sabun hiç yok... Zaten Neyzen de yıkanmaya hiç hevesli değil. Bütün vücudunu yüz­ lerce bit öylesine sarmış ki, kaşınmaktan derileri soyuluyor.
Beyazıt Küllük Kahvesi bahçesinde, Neyzen'e birisi yakla­şıyor. Sıfır numara İstanbul kabadayılarından birisi gelen... Neyzen'i saygıyla selamladıktan sonra diyor ki:

"Senin ney'ini dinlemek, canıma can katıyor. Şimdi ben sa­ na bir iyilik yapacağım. Bu iyiliği de, ancak sen anlarsın..."

Kabadayı cebinden bir kutu çıkarıyor. İçinden çıkardığı biri dişi biri erkek bit'i, Neyzen'in ensesinden içeri bırakıyor. Bitle­ rin ikisinin de sırtında, ince kırmızı çizgili birer haç var.

Bu çift, bir "hain bit" ailesi... Kendilerine benzemeyen öteki bütün bitleri kısa sürede öldürüyorlar. Yarım saat sonra Neyzen'in bütün kaşıntıları geçi­ vermesin mi? Neyzen'e şaş­kınlıktan ve mutluluktan bir hal olmasın mı? Öyle y a ! Yüzlerce bit ölmüş, yalnız iki bit kalmış... Neyzen onla­rı, baklava börekle bile bes­lemeye razı...

Neyzen hemen, armağan veren adamı arıyor... Gitmiş.

Neyzen Tevfik ömrünün en verimli yıllarını, tek parti döneminde geçirdi. Ağzına geleni de söyledi.
Eğer 8. ve 9. cumhurbaş­kanlarının  döneminde yaşa­ saydı, ömründe rastlamadığı olaylarla karşılaşacaktı. Çün­kü sekizinci Özal, basın mensuplarına karşı hakaret davalarından, milyarlar tu­ tarında tazminat aldı. Hatta bu nedenle: "artık serveti­ min kaynağını, bana kimse sormaz!" dedi. Bu da yanlış­ ya, neyse. . .

Dokuzuncu Demirel'in ise, tazminat hesaplarını bil­miyorum ama, sayın Meral Tamer'e açtığı 10 milyarlık (galiba birkaç tane) tazminat davası var.

Eğer Neyzen Tevfik bu cumhurbaşkanları döneminde ya­ şasaydı, mutlaka çenesini tutamazdı, mutlak trilyon hesabı taz­ minata mahkum olurdu.

Ancak, partal giysileri ve ney'inden başka hiçbir şeysi ol­ mayan Neyzen'in, nesini alırlardı bilmem.


 *Yüzler Yürekler, Aydın Boysan, YKY, 2. baskı, s.193

Hiç yorum yok:

Blogger tarafından desteklenmektedir.